Histodian

De Romeinse Limes

Diep verscholen in de Nederlandse bodem ligt de voormalige noordgrens van het Romeinse Rijk, de Limes (‘grens’ of ‘pad’ in het Latijn). In Nederland volgde deze grens de loop van de rivier de Rijn, van Katwijk aan Zee tot Millingen aan de Rijn. De Romeinse grens liep niet alleen door Nederland, maar strekte zich uit van Groot-Britannië in het westen via de Rijn en Donau tot aan de Zwarte Zee in het oosten. Langs deze rivieren lagen destijds tientallen forten en andere versterkingen. Op die wijze probeerden de Romeinen hun vijanden uit het noorden te beletten het machtige rijk binnen te dringen. En met succes, want mede dankzij de bewaking door talloze soldaten hield de Romeinse Limes ruim drie eeuwen stand.

 Peutinger kaart - Romeinse reiskaart

 

De Romeinen in Nederland

De geschiedenis van de Romeinse Limes in het huidige Nederland begint in 57 voor Christus, wanneer Julius Caesar als eerste Romeinse legerleider het zuiden van de Lage Landen bereikt. De verovering verloopt moeizaam en na zes jaar trekt de legendarische veldheer zich onverrichterzake terug. In 12 voor Christus heeft keizer Augustus meer succes. Zijn stiefzoon en legerleider Drusus slaagt erin een deel van Nederland in te nemen en bouwt onder meer een versterking in Nijmegen. Pogingen om ook het noorden te veroveren falen echter en uiteindelijk worden de campagnes halverwege de eerste eeuw na Christus gestaakt.

In de daaropvolgende 350 jaar is de Rijn een permanent onderdeel van de rijksgrens. Een belangrijk deel van die periode heerst er rust en vrede in het gebied, ook wel de Pax Romana genoemd. De verschillende bevolkingsgroepen mengen zich en de economie aan beide zijden van de rivier maakt een bloeiperiode door. Keizerlijke bezoeken, zoals die van Trajanus (98 na Christus) of Hadrianus (122 na Christus), geven de Romeinse Limes en zijn omgeving telkens een flinke impuls: wegen krijgen een opknapbeurt, steden ontvangen marktrechten en de verdedigingslinie wordt versterkt.

 Romeinse munt

Het begin van het einde voor de Limes kondigt zich aan het einde van de derde eeuw aan, ruim een eeuw voor het daadwerkelijk verdwijnen ervan. Steeds vaker bedreigen Germaanse stammen de noordgrens van het Romeinse rijk. Dit moet een chaotische periode zijn geweest, maar veel is daar niet over bekend. Wat wel vaststaat, is dat de Germanen in de laatste nacht van 406 na Christus in groten getale de Rijn oversteken. En daarmee komt er niet alleen een einde aan de Limes maar ook aan de Romeinse overheersing van de Lage Landen

 

De Romeinse Limes in Europa

Het Romeinse Rijk omvatte op zijn hoogtepunt Engeland, West-, Midden- en Zuid-Europa, het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Een aantal delen van de Romeinse rijksgrens, staat al op de Werelderfgoedlijst: Hadrian’s Wall (Engeland), Antonine Wall (Schotland) en de Obergermanische en Raetische Limes (Duitsland); niet als aparte Werelderfgoederen, maar onder één noemer, het Werelderfgoed ‘Frontiers of the Roman Empire’, dat ruimte biedt om ook andere delen van de Limes toe te voegen. Nederland wil samen met Duitsland een gezamenlijk deel van de Romeinse Limes, de Nedergermaanse Limes, voordragen. De nominatie van de Nedergermaanse Limes is vanuit internationaal perspectief een logische stap: hiermee wordt een groter en aaneengesloten deel van de Limes beschermd.

  

Romeinse helm

 

De Romeinse Limes anno 2015

Op talloze plekken elders in Europa zijn overblijfselen zichtbaar van het voormalige Romeinse Rijk. Tempels, amfitheaters, steden en straten geven daar een kijkje in het Romeinse leven van tweeduizend jaar geleden. In Nederland ligt dat anders. Hier liggen de resten van de Romeinse Limes diep verscholen in de bodem. Maar door decennia lang onderzoek en archeologische opgravingen weten we inmiddels veel over de het Romeinse Rijk in ons land en kunnen we dat op veel manieren en plekken (her)ontdekken. Steden als Leiden, Alphen aan den Rijn, Woerden, Utrecht, Arnhem en Nijmegen zijn trots op hun Romeinse geschiedenis. De prachtige vondsten en bijzondere verhalen vind je daar terug in de vele musea en parken. Belangrijke vindplaatsen zijn in het landschap en in steden gemarkeerd met kunstwerken, reconstructies en panelen.

 Park Matilo

 

Met Histodian naar Romeins Nederland

Histodian neemt u mee naar de Romeinse Limes in Nederland. Met een lezing, dagexcursie of weekendje weg ontdekt u wereldgeschiedenis in eigen land. Wilt u eens Romeins eten, Romeins koken, of varen met een Romeins schip? Wij organiseren het graag voor u! Neem contact met ons op voor de mogelijkheden.

 Romeins schip Woerden

Nieuws

01-08-2017 | Nieuw adres

Wij zijn verhuisd! Voortaan vindt u ons in het pittoreske dorpje Langbroek (gem. Wijk bij Duurstede). ... Lees meer »

11-08-2016 | Nieuw mobiel telefoonnummer

Met ingang van 15 augustus 2016 zijn wij bereikbaar op een nieuw mobiel telefoonnummer: 06-441 772 80. ... Lees meer »

21-09-2015 | Nieuwe excursie: Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Biesbosch

Nieuw in ons aanbod: drie dagen genieten van rust, ruimte en cultuurhistorie langs de Nieuwe Hollandse ... Lees meer »